Zabytkowy Kościół w Starkowie

Średniowieczny rodowód osady potwierdzają przekazy źródłowe oraz owalnicowy układ zabudowy. Duża wieś położona w odległości ok. 27 km na zachód od Szczecina przy węźle nr 3 (Penkun) autostrady Berlin-Szczecin.

W roku 1240 książę Barnim I, dziesięciną ze wsi Storcow, uposażył biskupstwo kamieńskie, Pommersches Urkundenbuch I, 304. Kościół stanowił filie parafii w Wollin a patronat nad nim sprawowała rodzina z pobliskiego Battinsthal.

Źródła * Kościół wybudowano pod koniec XIII wieku. * W XVII wieku został przebudowany i otynkowany przez Henricha von Osten * W roku 1649 wspomniano po raz pierwszy wieżę zachodnią. * W latach 1746 - 1748 wzniesiono nową wieżę o konstrukcji szkieletowej. * W roku 1856 poszerzono okna, odnowiono wnętrze oraz wyposażenie. * W wieku XIX wzmocniono koronę muru ceglanym gzymsem. * W roku 1967 w kruchcie wieżowej urządzono „kościół zimowy”. * W 1997 roku odrestaurowano wieżę.

Architektura

Kościół usytuowano pośrodku miejscowości na parceli ograniczonej murem i sąsiednią zabudową. Wzniesiony został na planie prostokąta w formie salowej, jednoprzestrzennej, orientowanej świątyni. Wieżę zachodnią dobudowano w późniejszym okresie. Wszystkie ściany posadowiono na kamiennym fundamencie i niewysokim cokole zakończonym fazowanym gzymsem. Wymurowano je z kwadr granitowych łączonych zaprawą wapienną ułożonych w regularne warstwy. Wątek muru przesłoniony jest obecnie przez niedbale położony tynk. Dokładniej opracowano kwadry naroży, ościeży portali i okien.

Kościół posiada trzy portale wejściowe o ościeżach wykonanych z kwadr i klińców granitowych zamkniętych ostrołukiem. Czynny jest obecnie portal południowy o dwuuskokowym ościeżu oraz portal zachodni o nieustalonej liczbie ościeży. Portal północny o jednouskokowym ościeżu jest zamurowany.

Tynk pokrywający ściany nie pozwala na uchwycenie ilości i rozstawu okien. Ich wykrój znany jest dzięki pierwotnym oknom zachowanym w elewacji wschodniej. Posiadają one wąskie, mocno rozglifione ościeża zamknięte ostrołukiem i skośnym parapetem. Okno środkowe jest nieco wyższe. Ponad oknami znajdują się płytkie blendy w obramieniu ceglanym zamknięte zapewne ostrołukiem. W połowie XIX wieku, w ścianach północnej i południowej, zamurowano pierwotne okna, a w ich miejscu wykonano nowe (po dwa w każdej ze ścian) o szerokich ościeżach zamkniętych półokrągło.

Wnętrze kościoła zamknięte jest płaskim stropem belkowym i dwuspadowym dachem krytym dachówką ceramiczną.

Wieża zachodnia pochodząca w obecnej formie z XVIII wieku, wzniesiona została na planie prostokąta równego szerokością nawie i posiada modną na ówczesne czasy konstrukcję szkieletową. Podstawę podciągnięto do wyskokowi nawy. Krzyżujące się słupy, rygle i narożne zastrzały, spięte podwaliną i oczepem, tworzą symetryczne podziały prostokątnych i kwadratowych fach wypełnionych cegłą.

Wyższa kondygnacja otrzymała plan kwadratu a jej konstrukcję w całości oszalowano. Podziały zewnętrzne wyznaczają proste gzymsy, kordonowy i koronujący oraz niewielkie otwory przesłonięte żaluzjami i okiennicami. Zewnętrznym podziałom odpowiada układ drewnianych stropów belkowych. Całość zamknięta jest ostrosłupowym hełmem z latarnią. Wieńcząca go iglica posiada kulę, chorągiewkę na której widnieją daty 1747 i 1997 oraz niewielką gwiazdkę.

Plac kościelny pełnił funkcję miejscowej nekropolii. Do dziś zachowało się wiele nagrobków z XIX i XX wieku. Otoczony jest niskim kamiennym murem z bramkami od zachodu, północy i wschodu. Porasta go starodrzew mieszany oraz dorodne cisy.